Twee joodse jongens, Peter en Herman, zaten negen maanden lang onder de vloer van de gereformeerde kerk in Nieuwlande ondergedoken. Daar schreven zij wekelijks het illegale krantje ‘de Duikelaar’ en tekenden cartoons. De krant ging van hand tot hand, de cartoons werden verkocht. Ook vervalsten ze persoonsbewijzen.

Nieuwlande staat bekend om de vele (joodse) onderduikers. Johannes Post, Arnold Douwes en Max Léons, drie mensen uit het verzet, zetten daar een netwerk van onderduikadressen op. Zowel in het dorp en de directe omgeving, als in de bossen rondom het dorp, bij dreigende razzia’s, vonden ze onderduikplekken. De Johannes Postkazerne in Havelte, heeft in 2014 een van de onderduikholen gerestaureerd.

De voormalige predikant van de gereformeerde kerk in Nieuwlande, Ds. Slomp, alias Frits de Zwerver, zette een landelijke organisatie voor hulp aan onderduikers op, de LO. Toen hij liet weten dat het niet meeviel om onderduikadressen te vinden, antwoordde Post: ‘Breng ze maar naar Nieuwlande’.

Nieuwlande kreeg als dorp de Israëlische Yad Vashem onderscheiding. Slechts één ander dorp ter wereld viel deze eer te beurt, het Franse Le Chambon sur Lignon.

Jo Schonewille had in zijn boerderij een privé verzetsmuseum: ‘Nieuwlande 1940-1945, een dorp dat zweeg’. Na zijn overlijden in 2016 heeft Stichting Onderduikermuseum Nieuwlande zich ingezet voor behoud van deze collectie.
De vele voorwerpen, foto’s, documenten, oorlogskranten en persoonsbewijzen die hij in de loop der tijd had verzameld, maken nu in bruikleen deel uit van museum De Duikelaar. Het museum wil de onderduikverhalen en oorlogsherinneringen doorgeven aan volgende generaties.

Het dorp dat zweeg, heeft veel te vertellen.

Openingstijden:
Donderdag t/m zaterdag: 11:00 – 16:00 uur
Zon- en feestdagen: 13:00 – 16:00 uur